Cao Bằng: Đánh thức tiềm năng du lịch từ làn điệu Then và tiếng đàn Tính

Tại Công viên địa chất (CVĐC) Non nước Cao Bằng, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng những kỳ quan thiên nhiên hùng vĩ mà còn có cơ hội “chạm” vào chiều sâu văn hóa thông qua những làn điệu Then và tiếng đàn Tính đậm đà bản sắc. Âm nhạc nơi đây không chỉ dừng lại ở hình thức biểu diễn, mà đang dần trở thành một phần không thể thiếu trong hành trình trải nghiệm, mở ra hướng đi mới trong việc kết nối di sản với phát triển du lịch bền vững.

Di sản Then - Tính: Linh hồn văn hóa vùng cao

Di sản Thực hành Then của người Tày, Nùng với tiếng đàn tính và những làn điệu mộc mạc từ lâu đã gắn liền với đời sống tinh thần của đồng bào các dân tộc tại Cao Bằng. Không chỉ là một loại hình nghệ thuật dân gian, Then còn mang trong mình những giá trị tâm linh, phản ánh thế giới quan và khát vọng về một cuộc sống bình an, no đủ của cộng đồng.

Trong bối cảnh hiện đại, giá trị của di sản này đang được gìn giữ và phát huy mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Thay vì chỉ là những hoạt động sinh hoạt văn hóa truyền thống, Then - Tính đang từng bước được khai thác như một sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng, góp phần làm phong phú trải nghiệm cho du khách và tạo ra hướng đi mới cho công tác bảo tồn di sản.

Từ biểu diễn đến trải nghiệm tương tác

Điểm khác biệt trong cách làm du lịch tại CVĐC Non nước Cao Bằng là sự chuyển dịch từ việc chỉ xem biểu diễn sang hình thức trải nghiệm tương tác gắn với đời sống cộng đồng. Du khách không còn là những người quan sát thụ động; họ có thể tham gia vào các buổi sinh hoạt văn hóa tại bản, lắng nghe nghệ nhân chia sẻ về ý nghĩa các làn điệu, thậm chí trực tiếp học hát và gảy đàn tính trong không gian nguyên bản.

Cách tiếp cận này mang lại lợi ích kép: vừa giúp bảo tồn di sản một cách “sống”, vừa gia tăng giá trị trải nghiệm, từ đó kéo dài thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách tại địa phương.

Tiếng lòng từ cộng đồng và du khách

Sự thành công của mô hình này đến từ chính sự tâm huyết của người dân bản địa. Chị Lý Thị Điệp, chủ Homestay Yến Nhi (xã Đàm Thủy), chia sẻ về niềm vui khi vừa gìn giữ văn hóa, vừa phục vụ du khách:

“Then - tính là một phần đời sống của chúng tôi từ bao đời nay. Tham gia Câu lạc bộ, chúng tôi vừa luyện tập để gìn giữ văn hóa, vừa biểu diễn phục vụ du khách tại Làng đá Khuổi Ky. Chúng tôi cũng truyền dạy cho lớp trẻ và sẵn sàng hướng dẫn du khách những làn điệu cơ bản. Khi thấy du khách thích thú và các cháu nhỏ ngày càng yêu then - tính, chúng tôi có thêm động lực để giữ gìn nét văn hóa này.”

Không chỉ người dân, chính những du khách quốc tế cũng bị chinh phục bởi sự chân thực này. Anh Carlo Rossi, một du khách đến từ Italia, bày tỏ sự ấn tượng:

“Tôi thực sự ấn tượng với không gian văn hóa nơi đây. Âm nhạc then và tiếng đàn tính mang lại cảm giác rất khác biệt, vừa sâu lắng, vừa gần gũi. Điều đặc biệt là chúng tôi không chỉ đứng xem, mà còn được người dân hướng dẫn thử hát, thử chơi đàn. Đó là một trải nghiệm rất chân thực và đáng nhớ.”

Xây dựng hệ sinh thái du lịch bền vững

Âm nhạc dân tộc đang đóng vai trò là “trục kết nối” trong chuỗi giá trị du lịch tại Cao Bằng. Từ các lễ hội quy mô lớn của tỉnh đến không gian phố đi bộ Kim Đồng vào mỗi dịp cuối tuần, Then - Tính xuất hiện như một điểm nhấn định hình “câu chuyện văn hóa” cho mỗi sự kiện, tạo nên sự giao hòa giữa truyền thống và tinh thần thời đại.

Việc lồng ghép âm nhạc vào các không gian check-in, tour trải nghiệm cộng đồng đã tạo hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy các dịch vụ đi kèm như lưu trú, ẩm thực và sản phẩm thủ công phát triển. Ông Triệu Kim Cương, chủ cơ sở Nasan Greenfarm, nhận định rằng du khách hiện nay ưu tiên những trải nghiệm mang tính bản địa rõ rệt, giúp kích thích nhu cầu khám phá chiều sâu văn hóa thay vì các dịch vụ đại trà.

Đứng dưới góc độ chuyên gia, PGS.TS Trần Tân Văn, Ủy viên Hội đồng CVĐC Toàn cầu UNESCO, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chủ động xây dựng các sản phẩm du lịch gắn với âm nhạc để hình thành hệ sinh thái trải nghiệm văn hóa đặc trưng. Điều này không chỉ nâng cao sức hấp dẫn của Cao Bằng với du khách trong và ngoài nước mà còn khẳng định nỗ lực của địa phương trong việc gắn kết bảo tồn di sản với phát triển kinh tế bền vững.