Hát Thường rang, Bộ mẹng: "Hồn cốt" văn hóa Mường chính thức trở thành Di sản Quốc gia

Hát Thường rang, Bộ mẹng của người Mường vừa chính thức được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc bảo tồn bản sắc dân tộc.

Sự kiện đón nhận Bằng công nhận diễn ra trong không khí trang trọng tại xã Lạc Sơn vào tối ¹²⁄₅, với sự góp mặt của lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đại diện chính quyền các xã khu vực Hòa Bình, cùng các nghệ nhân và diễn viên từ Nhà hát Lạc Hồng và 8 xã vùng Lạc Sơn.

Giá trị tinh thần và sự ghi nhận xứng đáng cho cộng đồng

Xã Lạc Sơn vinh dự là đơn vị đại diện cho bốn vùng Mường thuộc tỉnh Hòa Bình cũ đón nhận danh hiệu cao quý này. Đây không đơn thuần là một tấm bằng công nhận, mà là sự khẳng định cho những nỗ lực bền bỉ của cộng đồng người Mường tại Hòa Bình và Phú Thọ trong việc gìn giữ những giá trị truyền thống trước sóng gió của thời đại.

Theo các chuyên gia văn hóa, Hát Thường rang, Bộ mẹng không chỉ là một loại hình nghệ thuật trình diễn, mà còn là “cuốn biên niên sử bằng âm thanh”, lưu giữ trí tuệ, quan niệm nhân sinh và bản sắc phong phú của dân tộc Mường. Việc vinh danh này vừa là niềm tự hào, vừa đặt lên vai cộng đồng trách nhiệm nặng nề hơn trong việc truyền lửa cho thế hệ mai sau.

Giải mã sức hút của nghệ thuật Hát Thường rang, Bộ mẹng

Hát Thường rang, Bộ mẹng là một trong những loại hình nghệ thuật dân gian tiêu biểu nhất, gắn bó mật thiết với nhịp sống lao động và đời sống tinh thần của người Mường tại Hòa Bình và Phú Thọ. Điểm đặc sắc của di sản này nằm ở sự giao thoa hài hòa giữa nhạc và lời, nơi mỗi làn điệu là một cung bậc cảm xúc riêng biệt, vừa mộc mạc vừa sâu lắng.

Tính cộng đồng là đặc điểm cốt lõi của loại hình này. Tại các bản làng, Hát Thường rang, Bộ mẹng không chỉ xuất hiện trong các lễ hội mà còn là phương thức giao tiếp, bộc lộ tình cảm và chia sẻ kinh nghiệm sống giữa những người lao động. Đây chính là sợi dây gắn kết bền chặt giữa các thế hệ trong cộng đồng người Mường.

Vị thế trong bức tranh di sản đa sắc của vùng đất Hòa Bình

Hiện nay, khu vực Hòa Bình đang sở hữu một kho tàng khổng lồ với hơn 786 di sản văn hóa phi vật thể của 5 dân tộc thiểu số. Từ tiếng nói, chữ viết, lễ hội truyền thống đến các nghề thủ công, tất cả tạo nên một hệ sinh thái văn hóa đa dạng và đặc sắc.

Trong bối cảnh đó, Hát Thường rang, Bộ mẹng đứng cạnh những di sản danh tiếng khác như: Mo Mường Hòa Bình, Lễ hội Khai hạ, Tri thức dân gian lịch Tre (Đoi) và Nghệ thuật chiêng Mường, tạo nên một diện mạo văn hóa Mường đầy kiêu hãnh và giàu sức sống.

Chiến lược bảo tồn: Để di sản không chỉ là ký ức

Với không gian thực hành rộng lớn trải dài từ 10 huyện, thành phố của tỉnh Hòa Bình cũ đến 46 xã, phường của tỉnh Phú Thọ, thách thức lớn nhất hiện nay là làm sao để di sản không bị mai một. Lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đề xuất các giải pháp chiến lược:

• Đẩy mạnh truyền thông: Nâng cao nhận thức của người dân về giá trị độc bản của di sản.
• Xây dựng mô hình bảo tồn: Tập trung vào các vùng có nguy cơ thất truyền, hỗ trợ các nghệ nhân truyền dạy.
• Trẻ hóa di sản: Đưa Hát Thường rang, Bộ mẹng vào các hoạt động ngoại khóa tại trường học, giúp thế hệ trẻ tiếp cận một cách tự nhiên và đầy hứng khởi.

Buổi lễ khép lại với những màn giao lưu đầy cảm xúc giữa Nhà hát Lạc Hồng và các nghệ nhân địa phương. Sự hòa quyện giữa tiếng chiêng Mường vang vọng và những điệu múa truyền thống đã một lần nữa khẳng định vị thế không thể thay thế của văn hóa Mường trong kho tàng di sản quốc gia.

Góc nhìn chuyên gia: Việc công nhận Hát Thường rang, Bộ mẹng là di sản quốc gia là bước đi đúng đắn, nhưng “sống sót” hay “phát triển” phụ thuộc hoàn toàn vào việc đưa di sản này trở lại với đời sống thực tế thay vì chỉ biểu diễn trong các buổi lễ. Liệu chúng ta có thể biến những làn điệu này thành một sản phẩm du lịch văn hóa bền vững để tạo sinh kế cho chính các nghệ nhân?

Bạn nghĩ sao về việc đưa âm nhạc dân tộc vào trường học? Hãy chia sẻ ý kiến cùng chúng tôi ở phần bình luận!