Mật lệnh Búp Sen Hồng: Luồng gió mới cho nghệ thuật Tuồng cổ

Vở diễn “Mật lệnh Búp Sen Hồng” của Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Cung đình Huế vừa được Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật thành phố Huế vinh danh là Tác phẩm Văn học Nghệ thuật Xuất sắc năm 2025. Thành công này không chỉ là sự ghi nhận về mặt chuyên môn mà còn minh chứng cho nỗ lực làm mới nghệ thuật Tuồng bằng những đề tài hiện đại, gần gũi với hơi thở đời sống.

Sự giao thoa giữa đề tài lịch sử và nghệ thuật Tuồng cổ

Tác phẩm “Mật lệnh Búp Sen Hồng” (tác giả Ngô Sinh, đạo diễn NSƯT Hoàng Trọng Cương) đưa khán giả quay ngược thời gian về giai đoạn chiến tranh đầy biến động. Vở diễn tập trung khai thác các hoạt động tình báo, gián điệp trong chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” của đế quốc Mỹ, nơi lực lượng công an nhân dân phải hoạt động bí mật để bảo vệ cơ sở cách mạng.

Điểm sáng của cốt truyện nằm ở nhân vật Nguyễn Thị An Tịnh – một nữ trinh sát vũ trang mưu trí, kiên trung. Nhiệm vụ thâm nhập vào lòng địch tại TP. Huế để triệt phá kế hoạch Phượng Hoàng đã tạo nên những nút thắt kịch tính, vừa mang tính lịch sử, vừa mang đậm tinh thần anh hùng của người chiến sĩ an ninh.

Tài năng diễn xuất và sự biến hóa trên sân khấu

Việc đưa hình tượng chiến sĩ công an hiện đại lên sân khấu Tuồng vốn là một thách thức lớn về mặt kỹ thuật diễn xướng. Tuy nhiên, NSƯT Phạm Lệ đã chứng minh khả năng thích ứng tuyệt vời khi đảm nhận cùng lúc hai vai diễn: An Tịnh và Song Tâm.

• Sự đa dạng trong hình thể: Nghệ sĩ đã kết hợp nhuần nhuyễn giữa vũ đạo, bộ pháp đặc trưng của Tuồng Huế với những thay đổi linh hoạt về giọng hát và cảm xúc để phân biệt hai nhân vật có số phận khác biệt.
• Chiều sâu tâm lý: Thông qua ánh mắt, bộ tịch và nhịp diễn, NSƯT Phạm Lệ đã khắc họa thành công sự phức tạp trong tâm lý nhân vật, giúp khán giả cảm nhận rõ nét sự mưu trí của người chiến sĩ giữa vòng vây hiểm nguy.

Bên cạnh đó, nghệ sĩ Nguyễn Phong cũng để lại dấu ấn mạnh mẽ trong vai phản diện David và Adam Nguyễn. Sự thay đổi về phong thái và ngữ điệu đã giúp làm rõ tính cách đa diện của các nhân vật đối lập, tạo nên sự hấp dẫn cho mạch phim.

Làm mới truyền thống bằng ngôn ngữ sân khấu hiện đại

Thành công của “Mật lệnh Búp Sen Hồng” còn đến từ tư duy dàn dựng của đạo diễn. Thay vì rập khuôn các tích cổ, ê-kíp đã tận dụng tính biểu trưng và các làn điệu truyền thống để làm mới phần hành động. Các phân cảnh truy bắt, đấu trí được chuyển hóa qua những động tác múa kiếm, phi ngựa vốn là thế mạnh của Tuồng, nhưng với tiết tấu nhanh và hiện đại hơn.

Việc tiết chế sự cầu kỳ trong hóa trang giúp nhân vật trở nên gần gũi hơn với khán giả đương đại, đồng thời vẫn giữ được cái “chất” riêng biệt của nghệ thuật Tuồng Huế. Tác phẩm là minh chứng rõ nét: Nghệ thuật truyền thống sẽ không bao giờ cũ nếu biết cách khai thác những chất liệu mới mẻ từ đời sống.