Số hóa Di tích Kim Liên: Khi Công nghệ "Đánh Thức" Giá Trị Lịch Sử

Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên đang tiên phong trong chuyển đổi số di sản, kết hợp công nghệ VR/AR và AI để lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa, lịch sử thiêng liêng.

Không còn bó hẹp trong những phương thức trưng bày truyền thống, Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên (Nghệ An) đang thực hiện một cuộc cách mạng về tiếp cận thông tin. Việc tích hợp công nghệ số không chỉ là chạy theo xu hướng, mà là giải pháp chiến lược để đưa những kỷ vật vô giá về thời niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh vượt ra khỏi giới hạn địa lý, chạm đến cảm xúc của du khách trong kỷ nguyên số.

Từ “phục vụ thụ động” đến “trải nghiệm chủ động”

Điểm thay đổi cốt lõi tại Kim Liên chính là tư duy thiết kế trải nghiệm người dùng (UX). Thay vì chỉ lắng nghe thuyết minh một chiều hoặc nhìn hiện vật qua tủ kính, du khách giờ đây trở thành trung tâm của hành trình khám phá.

Tại Cụm di tích Làng Sen và Khu mộ bà Hoàng Thị Loan, hệ thống màn hình cảm ứng tích hợp thực tế ảo VR 360 độ và thực tế ảo tăng cường (AR) đã tạo nên một không gian tương tác đa chiều. Du khách có thể tự do lựa chọn lộ trình, quan sát hiện vật ở những góc độ chi tiết nhất, điều mà trước đây là không thể đối với các hiện vật quý hiếm cần bảo quản nghiêm ngặt.

Đặc biệt, bài toán quá tải hướng dẫn viên vào mùa cao điểm đã được giải quyết triệt để thông qua ứng dụng “Di tích Kim Liên” và hệ thống mã QR. Chỉ với một thao tác quét đơn giản trên smartphone, mọi thông tin chi tiết về hiện vật sẽ hiện ra sinh động. Hệ thống này không chỉ hỗ trợ đa ngôn ngữ (Anh, Trung, Lào) mà còn tích hợp trợ lý ảo AI, cho phép tương tác thời gian thực, xóa bỏ hoàn toàn rào cản ngôn ngữ cho khách quốc tế.

Giá trị nhân văn của công nghệ còn thể hiện rõ nét qua chia sẻ của ông Nguyễn Văn Hùng, một cựu chiến binh 70 tuổi từ TP.HCM. Với một thương binh gặp khó khăn trong vận động, hệ thống VR 360 độ chính là “chiếc cầu nối” giúp ông chiêm ngưỡng trọn vẹn giếng Cốc, lò rèn cố Điền hay ngôi nhà cụ Nguyễn Sinh Nhậm mà không bị rào cản thể chất ngăn trở.

Bên cạnh đó, sự xuất hiện của máy chụp ảnh tự động kết hợp phần mềm chỉnh sửa chuyên nghiệp cho phép du khách lưu giữ kỷ niệm dưới dạng ấn phẩm báo chí số, cùng hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt qua QR code, tạo nên một hệ sinh thái du lịch văn hóa thông minh, minh bạch và hiện đại.

Số hóa kho tư liệu: Xây dựng “trái tim” dữ liệu cho di sản

Để những trải nghiệm phía trước được mượt mà, một khối lượng công việc khổng lồ đã được triển khai ở “hậu trường”. Xác định dữ liệu là cốt lõi, Khu di tích Kim Liên đã chuẩn hóa và số hóa hơn 10.000 hiện vật, tài liệu hình ảnh cùng toàn bộ không gian di tích quê nội, quê ngoại.

Quy trình số hóa được thực hiện nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn nghiệp vụ: từ chụp ảnh độ phân giải cao, bóc tách dữ liệu kích thước, nguồn gốc đến gắn mã định danh duy nhất cho mỗi hiện vật. Việc chuyển đổi sang quản lý văn bản điện tử và chữ ký số theo hệ thống của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An đã loại bỏ hoàn toàn rủi ro thất lạc tài liệu giấy và tối ưu hóa thời gian tra cứu.

Những rào cản trên lộ trình chuyển đổi số

Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy chuyển đổi số không chỉ là mua sắm thiết bị. Chị Phan Thị Quý, Trưởng phòng Sưu tầm, Kiểm kê, Bảo quản và Trưng bày, thẳng thắn chỉ ra 3 thách thức lớn:

• Hạ tầng: Sự thiếu đồng bộ giữa thiết bị hiện có và tốc độ phát triển của công nghệ 4.0.
• Nhân lực: Khan hiếm chuyên gia vừa am hiểu sâu về di sản, vừa thành thạo kỹ thuật số.
• Kinh phí: Áp lực tài chính cho các dự án số hóa quy mô lớn và dài hạn.

Tầm nhìn về một “Di tích thông minh” bền vững

Ông Lâm Đình Hùng, Phó trưởng Ban quản lý Khu di tích Kim Liên, khẳng định chuyển đổi số là động lực để bảo tồn bền vững. Trong thời gian tới, đơn vị sẽ tập trung vào các mũi nhọn:

• Liên thông dữ liệu: Kết nối kho dữ liệu số với Cục Di sản văn hóa và các bảo tàng trên toàn quốc để tạo mạng lưới nghiên cứu chung.
• Tối ưu hóa vận hành: Triển khai đăng ký tham quan trực tuyến qua Website, Facebook để kiểm soát lưu lượng khách theo khung giờ, tránh ùn tắc.
• Nâng cấp an ninh: Bảo vệ tuyệt đối kho dữ liệu di sản theo tiêu chuẩn an ninh thông tin ngành.

Việc kết hợp hài hòa giữa cái “hồn” của lịch sử và cái “tốc độ” của công nghệ tại Khu di tích Kim Liên không chỉ làm mới một điểm đến, mà còn là bài học điển hình cho việc bảo tồn di sản trong thời đại số. Khi những giá trị truyền thống được truyền tải bằng ngôn ngữ hiện đại, chúng sẽ dễ dàng được thế hệ trẻ tiếp nhận và trân trọng hơn.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Bạn nghĩ sao về việc đưa công nghệ AI và VR vào các khu di tích lịch sử tại Việt Nam? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn cùng chúng tôi ở phần bình luận dưới đây!

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Khu di tích Kim Liên áp dụng những công nghệ số nào để phục vụ du khách?Khu di tích áp dụng thực tế ảo VR 360 độ, thực tế ảo tăng cường AR, ứng dụng (app) thuyết minh tự động tích hợp AI, mã QR tra cứu thông tin và hệ thống thanh toán điện tử.

Việc số hóa giúp ích gì cho những du khách hạn chế về vận động?Thông qua hệ thống VR 360 độ, những người khó khăn trong di chuyển có thể chiêm ngưỡng trọn vẹn mọi ngóc ngách của di tích một cách sinh động mà không cần phải đi bộ nhiều.

Quy mô số hóa tư liệu tại Khu di tích Kim Liên hiện nay ra sao?Đơn vị đã chuẩn hóa và lưu trữ dưới dạng dữ liệu số hơn 10.000 hiện vật, tài liệu hình ảnh cùng toàn bộ không gian di tích quê nội, quê ngoại và các nhà trưng bày.

Câu hỏi thường gặp

Khu di tích Kim Liên áp dụng những công nghệ số nào để phục vụ du khách?

Khu di tích áp dụng thực tế ảo VR 360 độ, thực tế ảo tăng cường AR, ứng dụng (app) thuyết minh tự động tích hợp AI, mã QR tra cứu thông tin và hệ thống thanh toán điện tử.

Việc số hóa giúp ích gì cho những du khách hạn chế về vận động?

Thông qua hệ thống VR 360 độ, những người khó khăn trong di chuyển có thể chiêm ngưỡng trọn vẹn mọi ngóc ngách của di tích một cách sinh động mà không cần phải đi bộ nhiều.

Quy mô số hóa tư liệu tại Khu di tích Kim Liên hiện nay ra sao?

Đơn vị đã chuẩn hóa và lưu trữ dưới dạng dữ liệu số hơn 10.000 hiện vật, tài liệu hình ảnh cùng toàn bộ không gian di tích quê nội, quê ngoại và các nhà trưng bày.