Căng thẳng Trung Đông: 11 quốc gia hối thúc IMF và WB hỗ trợ khẩn cấp

Trước những rủi ro nghiêm trọng từ căng thẳng Trung Đông, 11 quốc gia đã cùng kêu gọi IMF và WB triển khai các gói hỗ trợ khẩn cấp nhằm ổn định an ninh năng lượng toàn cầu.

Sự leo thang xung đột tại khu vực Trung Đông không còn là vấn đề địa chính trị cục bộ mà đã trở thành một biến số vĩ mô gây áp lực nặng nề lên thị trường năng lượng thế giới. Trước tình thế này, ngày ¹⁵⁄₄, một liên minh gồm 11 quốc gia — bao gồm Anh, Nhật Bản, Australia, Phần Lan, Ireland, Hà Lan, New Zealand, Na Uy, Ba Lan, Tây Ban Nha và Thụy Điển — đã ra tuyên bố chung đầy khẩn thiết. Các bộ trưởng tài chính của nhóm này yêu cầu Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) nhanh chóng kích hoạt các cơ chế hỗ trợ khẩn cấp, linh hoạt theo đặc thù của từng nền kinh tế để ngăn chặn một cuộc khủng hoảng tài chính diện rộng.

Mối đe dọa từ “điểm nghẽn” eo biển Hormuz và chuỗi cung ứng

Điểm mấu chốt khiến các cường quốc tài chính lo ngại chính là sự ổn định của eo biển Hormuz — huyết mạch vận chuyển khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu. Việc gián đoạn lưu thông tại đây, hoặc kịch bản xung đột mở rộng, sẽ tạo ra một “cú sốc cung” khủng khiếp, kéo theo sự đứt gãy chuỗi cung ứng và gây mất ổn định hệ thống kinh tế-tài chính toàn cầu.

Các chuyên gia phân tích cảnh báo rằng ngay cả khi một thỏa thuận ngừng bắn bền vững được thiết lập, những “vết sẹo” về lạm phát và sụt giảm tăng trưởng kinh tế sẽ vẫn tồn tại trong thời gian dài, buộc các chính phủ phải có chiến lược thích ứng dài hạn thay vì chỉ xử lý tình huống tạm thời.

Thiệt hại 58 tỷ USD: Khi hạ tầng năng lượng bị tổn thương

Số liệu từ Rystad Energy cho thấy một bức tranh đáng báo động về thiệt hại vật chất. Chi phí để phục hồi hạ tầng năng lượng bị hư hại tại Trung Đông hiện được ước tính lên tới 58 tỷ USD, trong đó riêng các cơ sở dầu khí chiếm khoảng 50 tỷ USD. Đáng chú ý, con số này đã tăng vọt so với mức 25 tỷ USD chỉ 3 tuần trước đó, cho thấy mức độ khốc liệt của các cuộc tấn công trước khi lệnh ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran có hiệu lực vào ngày ⁸⁄₄.

Tuy nhiên, ông Karan Satwani, chuyên gia phân tích cấp cao tại Rystad Energy, nhận định rằng thiệt hại vật chất chỉ là “phần nổi của tảng băng chìm”. Vấn đề cốt lõi nằm ở áp lực hệ thống đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Hiện nay, các nhà thầu và thiết bị chuyên dụng cho tái thiết đang bị quá tải do phải phục vụ làn sóng dự án khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và các dự án ngoài khơi từ năm 2023.

Điều này tạo ra một nghịch lý: việc sửa chữa hạ tầng không tạo ra năng lực sản xuất mới mà chỉ đơn thuần là chuyển hướng nguồn lực. Hệ quả là các dự án năng lượng chiến lược khác bị chậm tiến độ, gián tiếp đẩy lạm phát năng lượng lan rộng ra toàn cầu.

Chiến lược ứng phó đa quốc gia: Bài học về sự thích nghi

Để giảm thiểu tác động cho người dân, nhiều quốc gia đã triển khai các gói chính sách tài khóa đặc thù:

Thái Lan: Tập trung an sinh xã hội

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul khẳng định dù không thiếu hụt nhiên liệu nhưng nước này chịu áp lực lớn từ giá năng lượng tăng cao. Chính phủ Thái Lan đang triển khai chương trình “Người Thái giúp người Thái” (phiên bản cải tiến của Khon La Khrueng Plus) nhằm phân phối hàng tiêu dùng giá rẻ thông qua các văn phòng quận và nhà bán lẻ.

Ngoài ra, Thái Lan còn áp dụng chính sách trợ giá điện cho 200 đơn vị tiêu thụ đầu tiên (tối đa 3 baht/đơn vị) để bảo vệ nhóm đối tượng dễ bị tổn thương.

Canada: Cắt giảm thuế tiêu thụ đặc biệt

Tại Bắc Mỹ, Canada chọn cách can thiệp trực tiếp vào giá thành. Thủ tướng Mark Carney thông báo tạm đình chỉ thuế tiêu thụ đặc biệt liên bang đối với xăng và dầu diesel từ ngày ²⁰⁄₄ đến ngày ⁷⁄₉. Đây là biện pháp có mục tiêu nhằm giảm gánh nặng chi phí cho người dân trong khi chính phủ vẫn phải cân đối ngân sách cho chăm sóc trẻ em và y tế răng miệng.

Góc nhìn chuyên gia: Xây dựng khả năng chống chịu nội tại

Nhìn từ động thái của Canada và Thái Lan, có thể thấy xu hướng chung là chuyển dịch từ việc phụ thuộc vào ổn định ngoại biên sang tăng cường khả năng chi trả nội địa. Theo ông Mark Carney, cách tốt nhất để đối phó với những “cú sốc khổng lồ” từ xung đột quốc tế là tập trung giải quyết các vấn đề cốt lõi trong nước như nhà ở và đẩy nhanh các dự án hạ tầng quốc gia quy mô lớn.

Trong bối cảnh thế giới đầy biến động, việc đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và xây dựng quỹ dự phòng tài chính không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu sinh tồn cho mọi nền kinh tế. Liệu các gói hỗ trợ từ IMF và WB có đủ nhanh và mạnh để ngăn chặn một làn sóng lạm phát mới?

Bạn đánh giá thế nào về khả năng ổn định của giá năng lượng trong quý tới? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận hoặc theo dõi các phân tích kinh tế chuyên sâu của chúng tôi.