Cảnh báo: Nguy cơ trẻ hóa đối tượng nghiện nicotine từ thuốc lá thế hệ mới

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khẳng định không có bất kỳ sản phẩm chứa nicotine nào là an toàn cho sức khỏe, từ thuốc lá truyền thống đến các loại thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang phổ biến hiện nay.

Thành tựu đáng khích lệ trong công tác phòng chống thuốc lá

Theo báo cáo từ Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá tại Việt Nam, sau 13 năm thực hiện Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, chúng ta đã đạt được những kết quả tích cực trong việc giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá điếu và phơi nhiễm khói thuốc thụ động.

• Nam giới trưởng thành: Tỷ lệ sử dụng thuốc lá giảm từ 47,4% (năm 2010) xuống còn 38,9% (năm 2023).
• Thanh thiếu niên (13-17 tuổi): Giảm từ 5,36% (năm 2013) xuống 2,78% (năm 2019).
• Nhóm tuổi 13-15: Giảm từ 2,5% (năm 2014) xuống 1,9% (năm 2022).

Bên cạnh đó, tỷ lệ hút thuốc thụ động tại các địa điểm công cộng cũng ghi nhận sự sụt giảm mạnh mẽ, đặc biệt là tại nơi làm việc (giảm 32,9%) và tại gia đình (giảm 27,5%).

Mối nguy từ xu hướng trẻ hóa đối tượng nghiện nicotine

Mặc dù đạt được nhiều tiến bộ, TS.BS Hà Anh Đức (Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh) cảnh báo các thành tựu này đang đứng trước nguy cơ bị phá bỏ bởi sự gia tăng nhanh chóng của thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng trong giới trẻ.

Số liệu thực tế cho thấy một thực trạng đáng báo động:

• Học sinh (13-17 tuổi): Tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử tăng từ 2,6% (năm 2019) lên tới 8,1% (năm 2023).
• Nữ giới (11-18 tuổi): Tỷ lệ sử dụng đã chạm mức 4,3% vào năm 2023.
• Người trưởng thành: Tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử tăng từ 0,2% (năm 2015) lên 3,6% (năm 2020), trong đó nhóm 15-24 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất (7,3%).

Nicotine là chất gây nghiện cực mạnh, đặc biệt nguy hiểm với sự phát triển não bộ của thanh thiếu niên, gây ra các vấn đề như rối loạn nhận thức, giảm khả năng học tập và rối loạn cảm xúc.

TS. Angela Pratt - Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam nhấn mạnh: “Các sản phẩm nicotine được thiết kế để thu hút người trẻ, khiến họ bị cuốn hút và nghiện suốt đời. Trách nhiệm của chúng ta là phá bỏ vòng tròn này.”

Gánh nặng kép lên y tế và kinh tế

Tại Việt Nam, thuốc lá không chỉ gây hại về sức khỏe mà còn là “kẻ đốt tiền” của nền kinh tế. Theo ước tính:

• Tử vong: Hút thuốc lá gây ra khoảng 103.000 ca tử vong mỗi năm tại Việt Nam.
• Thiệt hại kinh tế: Chi phí y tế và kinh tế do thuốc lá gây ra ước tính lên tới 108.700 tỷ đồng/năm (tương đương 1,14% GDP).
• Ô nhiễm môi trường: Chi phí xử lý rác thải và ô nhiễm do thuốc lá ước tính khoảng 99.000 tỷ đồng/năm (1,04% GDP).

Tổng cộng, thuốc lá đang “đốt” hơn 2% GDP mỗi năm, tạo áp lực nặng nề lên hệ thống y tế và gia tăng bất bình đẳng xã hội, đặc biệt là đối với các hộ gia đình nghèo.

Mục tiêu chiến lược đến năm 2030

Để đạt được các mục tiêu tại Quyết định 568/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Việt Nam cần tiếp tục tăng cường thực thi chính sách nhằm:

• Giảm tỷ lệ nam giới sử dụng thuốc lá xuống dưới 36%.
• Giảm tỷ lệ nữ giới sử dụng thuốc lá xuống dưới 1%.
• Kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ tiếp xúc khói thuốc thụ động tại nơi làm việc, nhà hàng và khách sạn.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Thuốc lá điện tử có an toàn hơn thuốc lá truyền thống không?Không. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khẳng định không có bất kỳ sản phẩm chứa nicotine nào là an toàn cho sức khỏe, bao gồm cả thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

Nicotine ảnh hưởng thế nào đến não bộ thanh thiếu niên?Nicotine gây nguy hiểm cho sự phát triển não bộ, có thể dẫn đến rối loạn nhận thức, giảm khả năng học tập, rối loạn cảm xúc và các vấn đề về sức khỏe tâm thần.

Câu hỏi thường gặp

Thuốc lá điện tử có an toàn hơn thuốc lá truyền thống không?

Không. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khẳng định không có bất kỳ sản phẩm chứa nicotine nào là an toàn cho sức khỏe, bao gồm cả thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

Nicotine ảnh hưởng thế nào đến não bộ thanh thiếu niên?

Nicotine gây nguy hiểm cho sự phát triển não bộ, có thể dẫn đến rối loạn nhận thức, giảm khả năng học tập, rối loạn cảm xúc và các vấn đề về sức khỏe tâm thần.