Luật SHTT mới: 'Chìa khóa' định giá tài sản vô hình cho doanh nghiệp

Luật Sở hữu trí tuệ (SHTT) sửa đổi 2025 không chỉ là một văn bản pháp lý thuần túy, mà đang trở thành chất xúc tác tài chính quan trọng cho ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam. Với hiệu lực từ ngày 01/04/2026, khung pháp lý này kỳ vọng sẽ tạo cơ chế rõ ràng để quyền SHTT được dùng làm tài sản góp vốn, thế chấp hoặc giao dịch trên thị trường vốn.

Sự chuyển dịch này nhằm cụ thể hóa mục tiêu tại Nghị quyết 80-NQ/TW và Quyết định 2486/QĐ-TTg, hướng tới việc đưa công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và 9% vào năm 2045. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam vào nhóm 30 quốc gia hàng đầu về sức mạnh mềm, việc bảo hộ mạnh mẽ các tài sản trí tuệ (IP) gốc là điều kiện tiên quyết.

Từ rủi ro pháp lý đến ‘vốn liếng’ kinh tế

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn (Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội), thị trường cần một hệ thống đồng bộ bao gồm: thực thi pháp luật nghiêm minh, công cụ định giá tài sản vô hình cho các tổ chức tài chính và nâng cao năng lực quản trị IP của chính doanh nghiệp. Chỉ khi đó, IP mới thực sự thoát khỏi khái niệm trừu tượng để trở thành nguồn vốn thực thụ.

Bài học từ các ‘đế chế’ IP toàn cầu

Thành công của các tập đoàn quốc tế là minh chứng rõ nét cho sức mạnh của việc sở hữu và khai thác IP gốc:

• Hàn Quốc (HYBE): Nhờ Đạo luật Khung về Thúc đẩy Công nghiệp Văn hóa (1999), HYBE đã xây dựng hệ sinh thái IP nghệ sĩ khổng lồ. Năm 2025, doanh thu của HYBE đạt 1,86 tỷ USD, trong đó mảng cấp phép và sản phẩm thương mại (merchandising & licensing) tăng trưởng mạnh mẽ 35,8%, đạt 401,4 triệu USD.
• Mỹ (Disney): Các IP như Marvel hay Star Wars là hạt nhân cho toàn bộ hệ sinh thái từ Disney+, Hulu đến các công viên giải trí. Năm 2025, Disney đạt doanh thu 94,4 tỷ USD; riêng mảng Trải nghiệm (nơi IP được vật lý hóa) đóng góp tới 36,16 tỷ USD doanh thu.

DatVietVAC: Mô hình khai thác IP đa kênh tại Việt Nam

Tại Việt Nam, DatVietVAC đang cho thấy khả năng chuyển hóa IP thành dòng tiền thông qua mô hình kinh doanh trực tiếp tới người tiêu dùng (D2C). Theo báo cáo từ Vietcap, doanh nghiệp này đang nắm giữ hơn 140 nhãn hiệu thương mại và hơn 1.000 đăng ký bản quyền.

Năng lực khai thác IP 360 độ của DatVietVAC được thể hiện qua các chương trình như Anh Trai Say Hi hay Rap Việt. Không chỉ dừng lại ở truyền hình, các IP này còn được nối dài qua chuỗi sự kiện trực tiếp. Điển hình là việc nhượng quyền tổ chức concert tại Las Vegas (Mỹ) với 13.000 vé bán ra, chứng minh khả năng “xuất khẩu” văn hóa và tạo dòng tiền đa tầng.

Số liệu tài chính năm 2025 cho thấy hiệu quả của chiến lược này: DatVietVAC đạt doanh thu thuần 3.196 tỷ đồng. Đáng chú ý, mảng Nội dung (Content Hub) dù chỉ đóng góp 47% doanh thu nhưng lại tạo ra gần 80% lợi nhuận gộp, với ROE đạt mức ấn tượng 40,8%.

Trong giai đoạn 2025–2028, Vietcap dự phóng lợi nhuận sau thuế của DatVietVAC có thể tăng trưởng kép (CAGR) khoảng 13%/năm, với động lực chính đến từ doanh thu D2C (dự kiến tăng 22%/năm). Điều này phản ánh một xu hướng tất yếu: giá trị doanh nghiệp trong tương lai sẽ được định hình bởi sức mạnh của các tài sản vô hình đã được pháp lý hóa.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Luật Sở hữu trí tuệ mới có hiệu lực từ khi nào?Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/04/2026.

Tài sản vô hình đóng vai trò gì trong định giá doanh nghiệp?Tài sản vô hình (như bản quyền, thương hiệu, IP) giúp doanh nghiệp tạo ra dòng tiền từ nhiều nguồn khác nhau (nhượng quyền, merchandising, D2C) và là cơ sở để thế chấp hoặc góp vốn kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

Luật Sở hữu trí tuệ mới có hiệu lực từ khi nào?

Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/04/2026.

Tài sản vô hình đóng vai trò gì trong định giá doanh nghiệp?

Tài sản vô hình (như bản quyền, thương hiệu, IP) giúp doanh nghiệp tạo ra dòng tiền từ nhiều nguồn khác nhau (nhượng quyền, merchandising, D2C) và là cơ sở để thế chấp hoặc góp vốn kinh doanh.