Nghịch lý thiếu phòng học và ngôi trường 3 tầng bị 'bỏ quên' tại TP.HCM

Tình trạng trường học bỏ hoang tại TP.HCM, điển hình là cơ sở cũ trường THPT Thái Hòa, đang gây xót xa khi nhiều nơi vẫn thiếu phòng học trầm trọng, gây lãng phí nguồn lực công.

Trong bối cảnh áp lực dân số khiến nhiều cơ sở giáo dục tại các đô thị lớn luôn trong tình trạng quá tải, việc một công trình khang trang bị bỏ mặc cho cỏ dại xâm chiếm là một thực tế đáng suy ngẫm về công tác quản lý tài sản công.

Từ ngôi trường khang trang đến nơi “nuôi cỏ” hoang phế

Theo ghi nhận từ người dân sống dọc tuyến đường ĐT.747B, phường Tân Khánh, TP.HCM, cơ sở cũ của trường THPT Thái Hòa đã rơi vào trạng thái “đóng băng” kể từ khi ngôi trường này khánh thành cơ sở mới vào tháng ⁷⁄₂₀₂₂. Dù chỉ cách cơ sở mới khoảng 1km, nhưng nơi đây hiện nay chỉ còn là một khối bê tông im lìm giữa khu dân cư sầm uất.

Với quy mô 3 dãy nhà cao tầng, đầy đủ các phòng chức năng và lớp học, công trình này từng là niềm hy vọng về giáo dục của địa phương. Thế nhưng, hiện tại cửa chính luôn khóa chặt, sân trường cỏ mọc cao quá đầu gối, tạo nên một khung cảnh u ám, đối lập hoàn toàn với sự nhộn nhịp xung quanh.

Ông Nguyễn Công Thanh, một người dân địa phương, chia sẻ với sự tiếc nuối: “Nhìn một ngôi trường đầy đủ tiện nghi mà bị bỏ hoang thế này thật sự rất phí. Tài sản công nếu không được sử dụng sẽ xuống cấp nhanh chóng, đến lúc muốn cải tạo lại thì ngân sách nhà nước sẽ phải chi trả nhiều hơn gấp bội”.

Đồng quan điểm, bà Đinh Thị Liên, một tiểu thương gần đó, mong muốn cơ quan chức năng sớm quy hoạch lại khu đất này thành công viên cây xanh hoặc xây dựng trường học nhỏ để phục vụ con em trong vùng, thay vì để mặc công trình tự hủy hoại theo thời gian.

“Điểm nghẽn” hành chính khiến nguồn lực bị lãng phí

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng bỏ hoang kéo dài tại đây không đơn thuần là do thiếu nhu cầu, mà nằm ở những vướng mắc trong thủ tục bàn giao và quản lý hành chính. Trước đây, cơ sở này thuộc quyền quản lý của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bình Dương. Sau khi trường THPT Thái Hòa chuyển sang cơ sở mới, công trình được bàn giao cho UBND TP. Tân Uyên.

Tuy nhiên, quá trình khai thác bị gián đoạn nghiêm trọng do trùng với thời điểm thực hiện các thủ tục bãi bỏ cấp huyện, sáp nhập đơn vị hành chính để thành lập phường Tân Khánh và sáp nhập vào TP.HCM. Sự thay đổi về địa giới và cấp quản lý đã tạo ra một “khoảng trống” về trách nhiệm vận hành.

Mới đây, UBND TP.HCM đã có văn bản chính thức giao lại cơ sở này cho địa phương quản lý, yêu cầu sử dụng đúng mục đích và đảm bảo hiệu quả, chấm dứt tình trạng lãng phí kéo dài.

Kế hoạch “hồi sinh” và bài toán kinh phí sửa chữa

Hiện nay, UBND phường Tân Khánh đã bắt đầu rà soát và lên phương án tu bổ. Ông Nguyễn Hữu Phương, Chủ tịch UBND phường Tân Khánh, cho biết dự kiến sẽ giao lại cơ sở này cho trường THCS Thái Hòa tiếp quản để mở thêm các lớp học, trực tiếp giải quyết bài toán thiếu phòng học cho năm học tới.

Tuy nhiên, tiến độ triển khai đang gặp một rào cản kỹ thuật về pháp lý: Nghị định 105 quy định về sử dụng vốn chi thường xuyên để sửa chữa công trình. Theo ông Phương, vì trường học không có chức năng tự sửa chữa nên phường phải giao cho phòng Kinh tế nghiên cứu phương án. Hiện thành phố đang dự thảo phân cấp về cho phường để chủ động nguồn vốn, nhằm đẩy nhanh tiến độ bàn giao.

Việc hồi sinh cơ sở cũ của trường THPT Thái Hòa không chỉ đơn thuần là sửa sang lại một dãy nhà, mà còn là bài học về việc tối ưu hóa tài sản công trong quá trình chuyển đổi hành chính. Khi các rào cản về cơ chế được tháo gỡ, những ngôi trường như thế này sẽ thực sự trở thành nơi ươm mầm tri thức thay vì là những “phế tích” giữa lòng thành phố.

Góc nhìn chuyên gia: Việc lãng phí cơ sở vật chất do vướng mắc thủ tục sáp nhập là một vấn đề điển hình trong quản lý công. Để tránh lặp lại, cần có một cơ chế “quản lý tạm thời” đối với các tài sản bàn giao trong giai đoạn chuyển đổi, đảm bảo công trình không bị xuống cấp trước khi tìm được đơn vị tiếp quản chính thức.

Bạn nghĩ sao về việc quản lý tài sản công trong giai đoạn sáp nhập hành chính? Liệu có giải pháp nào để những ngôi trường không bị “bỏ quên” như thế này? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận!