Nút thắt vốn của SME: Không phải thiếu nguồn cung, mà là thiếu minh bạch

Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) — chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp cả nước — được kỳ vọng là động lực tăng trưởng then chốt. Tuy nhiên, một câu hỏi lớn vẫn đang bỏ ngỏ: Tại sao dòng vốn vẫn chưa thực sự chảy mạnh vào khu vực này?

Tại tọa đàm “Đối thoại SME 2026”, các chuyên gia đã chỉ ra rằng, để giải quyết bài toán vốn, thay đổi không chỉ đến từ chính sách hay ngân hàng, mà quan trọng nhất phải bắt đầu từ sự chuyển mình của chính doanh nghiệp.

Minh bạch tài chính: ‘Giấy thông hành’ mới của doanh nghiệp

Quan niệm “vay vốn ngân hàng rất khó” đang dần được thay thế bằng một thực tế khác: Ngân hàng sẵn sàng cung cấp tín dụng, nhưng họ đòi hỏi sự minh bạch. Ông Từ Tiến Phát, Tổng giám đốc Ngân hàng ACB, nhấn mạnh rằng điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở hạn mức tín dụng mà xuất phát từ chất lượng sổ sách và tính minh bạch tài chính.

• Chuẩn hóa kế toán: Việc sử dụng hóa đơn điện tử và hệ thống kế toán bài bản giúp doanh nghiệp xây dựng niềm tin với tổ chức tín dụng.
• Quản trị dòng tiền: Cách thức sử dụng dòng tiền hợp lý là cơ sở để ngân hàng đánh giá năng lực trả nợ.
• Tuân thủ pháp luật: Việc ghi chép tài chính minh bạch không chỉ giúp tiếp cận vốn mà còn giảm thiểu rủi ro pháp lý cho chính doanh nghiệp.

Sự trỗi dậy của AI và dữ liệu trong chấm điểm tín dụng

Một xu hướng đáng chú ý là sự thay đổi trong phương thức thẩm định của các ngân hàng. Tài sản bảo đảm không còn là yếu tố duy nhất quyết định khả năng vay vốn. Thay vào đó, công nghệ đang đóng vai trò trung tâm:

Các hệ thống phân tích dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) đang được ứng dụng mạnh mẽ để chấm điểm tín dụng. Khi doanh nghiệp đẩy mạnh thanh toán điện tử, ngân hàng có thể dựa trên lịch sử giao dịch thực tế để đánh giá năng lực tài chính một cách khách quan và nhanh chóng.

“Việc chấm điểm tín dụng bằng AI hiện rất phổ biến. Doanh nghiệp nên tận dụng các nền tảng thanh toán điện tử để tạo dựng ‘dấu chân số’ minh bạch,” ông Từ Tiến Phát chia sẻ.

Sự phối hợp giữa Doanh nghiệp và Nhà nước

Bên cạnh yếu tố tự thân, môi trường thể chế cũng đóng vai trò quyết định. Ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho rằng cần có sự “chạy song song” giữa chính sách hỗ trợ của Nhà nước và sự thích ứng của doanh nghiệp. Các quy định pháp luật cần hướng tới việc giảm chi phí tuân thủ và hỗ trợ đúng nhu cầu thực tế, tránh tình trạng dàn trải.

Ở góc độ khoa học công nghệ, PGS.TS Vũ Văn Tích (Bộ Khoa học và Công nghệ) cũng gợi mở hướng đi mới: Doanh nghiệp có thể kết hợp với các nhà khoa học để chuyển đổi số, từ đó xây dựng các dự án sản xuất hiện đại, tạo cơ sở vững chắc để tiếp cận các nguồn vốn tín dụng ưu đãi dành cho công nghệ.

Lời khuyên cho SME: Để không bỏ lỡ cơ hội trong kỷ nguyên số, doanh nghiệp cần coi việc minh bạch hóa tài chính và ứng dụng công nghệ không còn là lựa chọn, mà là điều kiện tiên quyết để tồn tại và phát triển.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tại sao doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) khó vay vốn ngân hàng?Nguyên nhân chính không nằm ở việc thiếu nguồn vốn mà thường do sự thiếu minh bạch trong sổ sách kế toán, năng lực quản trị chưa đáp ứng yêu cầu thẩm định và khả năng thích ứng với các quy chuẩn tài chính mới còn hạn chế.

Công nghệ AI hỗ trợ gì trong việc vay vốn?AI giúp ngân hàng phân tích dữ liệu giao dịch, lịch sử thanh toán và hành vi tài chính của doanh nghiệp để chấm điểm tín dụng tự động, giúp quá trình thẩm định nhanh chóng và khách quan hơn mà không chỉ dựa vào tài sản thế chấp.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) khó vay vốn ngân hàng?

Nguyên nhân chính không nằm ở việc thiếu nguồn vốn mà thường do sự thiếu minh bạch trong sổ sách kế toán, năng lực quản trị chưa đáp ứng yêu cầu thẩm định và khả năng thích ứng với các quy chuẩn tài chính mới còn hạn chế.

Công nghệ AI hỗ trợ gì trong việc vay vốn?

AI giúp ngân hàng phân tích dữ liệu giao dịch, lịch sử thanh toán và hành vi tài chính của doanh nghiệp để chấm điểm tín dụng tự động, giúp quá trình thẩm định nhanh chóng và khách quan hơn mà không chỉ dựa vào tài sản thế chấp.