Bộ GD-ĐT dự kiến phân cấp cho các trường đại học bổ nhiệm GS, PGS

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) đang nghiên cứu định hướng mới về việc bổ nhiệm chức danh giáo sư (GS) và phó giáo sư (PGS). Thay vì quy trình xét duyệt tập trung như hiện nay, các trường đại học dự kiến sẽ được trao quyền chủ động thực hiện việc xét chọn và bổ nhiệm, đi kèm với trách nhiệm giải trình nghiêm ngặt.

Theo TS Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục (Bộ GD-ĐT), mô hình đổi mới này nhằm hướng tới sự tiếp cận hiện đại, đề cao vai trò của người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học và gắn liền với nhu cầu thực tế của đơn vị.

Thay đổi mô hình: Từ xét duyệt tập trung sang phân cấp mạnh mẽ

Hiện nay, quy trình công nhận chức danh GS, PGS thường trải qua 3 cấp: Hội đồng cơ sở, Hội đồng ngành/liên ngành và cuối cùng là Hội đồng Giáo sư Nhà nước. Tuy nhiên, định hướng sắp tới sẽ thay đổi hoàn toàn cấu trúc này:

• Trao quyền cho cơ sở: Các trường đại học sẽ tự thành lập Hội đồng xét chọn, tổ chức phản biện và trực tiếp ban hành quyết định bổ nhiệm.
• Gắn với vị trí việc làm: Việc bổ nhiệm không còn mang tính tôn vinh suốt đời mà phải dựa trên nhu cầu sử dụng thực tế và vị trí việc làm cụ thể tại từng ngành, chuyên ngành.
• Vai trò của Bộ GD-ĐT: Bộ sẽ không can thiệp sâu vào chuyên môn hay trực tiếp rà soát từng hồ sơ. Thay vào đó, Bộ đóng vai trò ban hành tiêu chuẩn chung, giám sát quy trình đảm bảo tính minh bạch và giải quyết khiếu nại.

Nâng cao tiêu chuẩn theo hướng quốc tế

Để nâng cao năng lực cạnh tranh của giáo dục đại học Việt Nam, các tiêu chuẩn mới dự kiến sẽ tiệm cận với trình độ quốc tế, tập trung vào 3 nhóm năng lực cốt lõi:

1. Năng lực giảng dạy và sư phạm: Khả năng truyền đạt và phương pháp giảng dạy hiện đại.
2. Uy tín khoa học: Yêu cầu về các công bố khoa học quốc tế uy tín (thuộc danh mục Scopus hoặc WoS) và năng lực ngoại ngữ chuyên môn (tiếng Anh).
3. Khả năng thu hút nguồn lực: Năng lực nghiên cứu và khả năng giải trình thông qua tư duy phản biện trước Hội đồng.

Siết chặt liêm chính khoa học và trách nhiệm cá nhân

Một điểm nhấn quan trọng trong định hướng mới là đưa liêm chính khoa học thành một nội dung độc lập với hệ thống chế tài nghiêm khắc. Các hành vi như đạo văn, gian lận học thuật, mua bán bài báo hoặc kê khai không trung thực sẽ bị xử lý mạnh tay:

• Hủy kết quả, thu hồi quyết định bổ nhiệm.
• Cấm đăng ký xét bổ nhiệm từ 3 đến 5 năm, thậm chí là cấm vĩnh viễn đối với vi phạm nghiêm trọng.
• Người đứng đầu cơ sở và các thành viên Hội đồng phải chịu trách nhiệm cá nhân (cả về danh dự và pháp lý) đối với từng lá phiếu và quyết định chuyên môn.

Định hướng này được kỳ vọng sẽ kiến tạo một hành lang pháp lý minh bạch, giúp xây dựng niềm tin trong cộng đồng khoa học và nâng cao danh dự của đội ngũ trí thức nước nhà.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Trường đại học có được tự ý phong chức danh giáo sư không?Các trường sẽ được phân cấp để tự xét chọn và bổ nhiệm dựa trên tiêu chuẩn chung của Bộ GD-ĐT, gắn liền với nhu cầu vị trí việc làm thực tế và phải chịu trách nhiệm giải trình về quy trình này.

Tiêu chuẩn mới về công bố khoa học như thế nào?Ứng viên dự kiến phải có các công bố khoa học quốc tế uy tín thuộc danh mục Scopus hoặc WoS, đồng thời có khả năng sử dụng tiếng Anh chuyên môn để báo cáo thành tựu khoa học.

Câu hỏi thường gặp

Trường đại học có được tự ý phong chức danh giáo sư không?

Các trường sẽ được phân cấp để tự xét chọn và bổ nhiệm dựa trên tiêu chuẩn chung của Bộ GD-ĐT, gắn liền với nhu cầu vị trí việc làm thực tế và phải chịu trách nhiệm giải trình về quy trình này.

Tiêu chuẩn mới về công bố khoa học như thế nào?

Ứng viên dự kiến phải có các công bố khoa học quốc tế uy tín thuộc danh mục Scopus hoặc WoS, đồng thời có khả năng sử dụng tiếng Anh chuyên môn để báo cáo thành tựu khoa học.