Chiến lược bứt phá: Việt Nam tập trung thể chế công nghệ và khởi nghiệp sáng tạo

Việc hoàn thiện thể chế khoa học công nghệ và khởi nghiệp sáng tạo đang trở thành động lực then chốt giúp Việt Nam tối ưu hóa nguồn lực, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Trong buổi họp báo thường kỳ tháng 4-2026, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã phác thảo một lộ trình quyết liệt nhằm tháo gỡ các nút thắt về cơ chế, tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho các doanh nghiệp công nghệ và startup bứt phá.

Xây dựng “đường băng” pháp lý cho công nghệ số

Một trong những rào cản lớn nhất đối với đổi mới sáng tạo thường là sự chậm trễ của thể chế. Nhận diện rõ điều này, Bộ KH&CN đã triển khai một khối lượng công việc khổng lồ trong tháng 4 để định hình lại các trụ cột phát triển. Cụ thể, Bộ đã tham mưu trình Chính phủ 4 nghị định, trình Thủ tướng 6 quyết định và ban hành 13 thông tư.

Các văn bản này không đơn thuần là thủ tục hành chính mà tập trung trực tiếp vào những “điểm nóng” có sức lan tỏa mạnh mẽ như:

• Chuyển giao và đổi mới công nghệ: Rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường.
• Sở hữu trí tuệ: Bảo vệ thành quả sáng tạo, tạo niềm tin cho nhà đầu tư.
• Số hóa doanh nghiệp SME: Hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số toàn diện.
• Mở rộng thị trường Halal: Mở ra cơ hội xuất khẩu cho các sản phẩm công nghệ và tiêu dùng sang các thị trường Hồi giáo.

Việc đơn giản hóa thủ tục không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới nhanh hơn mà còn nâng cao hiệu lực điều hành của cơ quan quản lý, đảm bảo sự vận hành linh hoạt trong một môi trường số thay đổi từng ngày.

Đầu tư vào công nghệ chiến lược và nghiên cứu ứng dụng

Thay vì dàn trải, Việt Nam đang chuyển hướng sang tập trung vào các Danh mục công nghệ chiến lược. Đây là những lĩnh vực được dự báo sẽ tạo ra bước nhảy vọt về năng suất lao động và giá trị gia tăng cho quốc gia, bao gồm: Trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng mới và đặc biệt là công nghệ không gian.

Số liệu thực tế từ tháng 4-2026 cho thấy tiềm năng nghiên cứu của Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ:

• Công bố quốc tế: 2.761 bài báo được chấp nhận, tập trung vào y học, khoa học máy tính, kỹ thuật và nông nghiệp.
• Ứng dụng thực tiễn: Trong số 589 nhiệm vụ KH&CN đang triển khai, có 190 nhiệm vụ đã được đưa vào vận hành thực tế.
• Nguồn lực tài chính: Tổng kinh phí cấp và thanh toán đạt trên 100 tỷ đồng.

Đáng chú ý, Bộ đang tái cấu trúc các chương trình KH&CN quốc gia giai đoạn 2026-2030. Thay đổi cốt lõi nằm ở việc gắn nghiên cứu với nhu cầu thị trường và tăng quyền tự chủ cho các đơn vị chủ trì, tránh tình trạng nghiên cứu “để ngăn kéo”.

Thay đổi tư duy quản lý: Từ “dàn trải” sang “trọng tâm”

Ông Hà Minh Hiệp, Chánh Văn phòng Bộ KH&CN nhấn mạnh một thay đổi mang tính bước ngoặt trong phương thức vận hành: Phối hợp liên ngành. Để tránh chồng chéo, một tổ công tác liên ngành đã được thành lập theo chỉ đạo của Tổng Bí thư.

Một nguyên tắc quản trị mới được áp dụng: Mỗi bộ, ngành chỉ tập trung triển khai từ 2-3 nhiệm vụ lớn trong năm. Điều này đảm bảo nguồn lực được dồn vào những mục tiêu then chốt, thay vì phân tán sức mạnh vào quá nhiều đề án nhỏ lẻ, kém hiệu quả.

Hiện thực hóa giấc mơ khởi nghiệp: Mô hình “Doanh nghiệp một người”

Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo (Nghị quyết 86/NQ-CP) đặt ra những mục tiêu đầy tham vọng cho năm 2045: Cứ 10 người dân sẽ có 1 người khởi nghiệp và cứ 35 người sẽ có 1 doanh nghiệp.

Điểm nhấn đột phá chính là việc phát triển mô hình “doanh nghiệp một người” (solopreneur). Mục tiêu đến năm 2030 sẽ hình thành khoảng 1 triệu doanh nghiệp dạng này, hoạt động trên nền tảng số với cơ chế vận hành linh hoạt.

Theo ông Phạm Đức Nghiệm, mô hình này đã thành công rực rỡ tại Hàn Quốc và Trung Quốc, đặc biệt trong các lĩnh vực tư vấn, thiết kế và dịch vụ số. Để hỗ trợ, Bộ KH&CN đang phối hợp với Bộ Tài chính đơn giản hóa thuế và báo cáo tài chính cho các mô hình này, thí điểm trước tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Góc nhìn chuyên gia: Việc chuyển dịch sang mô hình doanh nghiệp một người kết hợp với hạ tầng số là một bước đi thông minh. Nó không chỉ giải quyết bài toán việc làm mà còn tận dụng tối đa sức sáng tạo cá nhân trong nền kinh tế Gig (Gig Economy). Tuy nhiên, thách thức lớn nhất sẽ nằm ở việc xây dựng hệ thống an sinh xã hội và khung pháp lý thuế đủ linh hoạt để bao quát đối tượng này.

Bạn đánh giá thế nào về mục tiêu 1 triệu doanh nghiệp một người vào năm 2030? Liệu đây có phải là lời giải cho bài toán tăng trưởng kinh tế số tại Việt Nam? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận!

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Mục tiêu của Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo đến năm 2045 là gì?Mục tiêu là xây dựng văn hóa khởi nghiệp toàn dân, phấn đấu cứ 10 người dân có 1 người khởi nghiệp và cứ 35 người dân có 1 doanh nghiệp.

Mô hình ‘doanh nghiệp một người’ là gì và mục tiêu phát triển ra sao?Đây là mô hình doanh nghiệp vận hành trên nền tảng số với cơ chế linh hoạt, tập trung vào các lĩnh vực tư vấn, thiết kế, dịch vụ số. Mục tiêu hình thành khoảng 1 triệu doanh nghiệp này vào năm 2030.

Việt Nam đang tập trung vào những công nghệ chiến lược nào?Các lĩnh vực trọng tâm bao gồm: Trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng mới và công nghệ không gian.

Câu hỏi thường gặp

Mục tiêu của Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo đến năm 2045 là gì?

Mục tiêu là xây dựng văn hóa khởi nghiệp toàn dân, phấn đấu cứ 10 người dân có 1 người khởi nghiệp và cứ 35 người dân có 1 doanh nghiệp.

Mô hình ‘doanh nghiệp một người’ là gì và mục tiêu phát triển ra sao?

Đây là mô hình doanh nghiệp vận hành trên nền tảng số với cơ chế linh hoạt, tập trung vào các lĩnh vực tư vấn, thiết kế, dịch vụ số. Mục tiêu hình thành khoảng 1 triệu doanh nghiệp này vào năm 2030.

Việt Nam đang tập trung vào những công nghệ chiến lược nào?

Các lĩnh vực trọng tâm bao gồm: Trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng mới và công nghệ không gian.