Nguy cơ "xé lẻ" quản lý Vườn quốc gia Cát Tiên: Đi ngược xu thế thế giới?

Vườn quốc gia Cát Tiên, di sản thiên nhiên quý giá của Việt Nam, đang đứng trước thách thức lớn về mô hình quản lý. Việc kiến nghị chia tách quyền quản lý theo địa giới hành chính đang gây ra nhiều tranh luận về tính toàn vẹn của hệ sinh thái và sự phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế.

Kiến nghị giao quản lý rừng cho địa phương: Những rủi ro tiềm ẩn

Mới đây, thành phố Đồng Nai đã kiến nghị lên Trung ương xem xét giao địa phương quản lý diện tích 45.543ha đất rừng thuộc địa giới hành chính Thành phố (trong tổng số 71.187ha của Vườn quốc gia Cát Tiên). Mục đích được đưa ra là nhằm bảo đảm công tác quản lý, bảo vệ rừng thống nhất và hiệu quả tại địa phương.

Tuy nhiên, các chuyên gia và Bộ Nông nghiệp và Môi trường bày tỏ quan ngại sâu sắc rằng việc này có thể dẫn đến tình trạng “xé lẻ” quản lý. Thay vì tập trung vào tính thống nhất của hệ sinh thái, việc quản lý theo địa giới hành chính có thể gây phân mảnh, làm suy giảm hiệu quả bảo tồn và tác động tiêu cực đến các mục tiêu lâu dài.

Giá trị di sản quốc tế của Vườn quốc gia Cát Tiên

Cát Tiên không chỉ là một khu bảo tồn thông thường mà còn là niềm tự hào của ngành lâm nghiệp Việt Nam:

• Danh lục xanh (Green List): Là Vườn quốc gia đầu tiên tại Việt Nam được Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN) công nhận.
• Khu dự trữ sinh quyển thế giới: Được UNESCO công nhận với hệ thống đa dạng sinh học bậc nhất.
• Đa dạng sinh học: Sở hữu hệ thực vật phong phú với 1.655 loài và hệ động vật gồm 1.729 loài.

Việc thay đổi mô hình quản lý có thể làm lung lay các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký kết về bảo tồn thiên nhiên và ứng phó với biến đổi khí hậu. Các Vườn quốc gia thuộc Trung ương hiện đóng vai trò là nền tảng khoa học quan trọng phục vụ chiến lược quốc gia về quản lý tài nguyên rừng bền vững.

Xu hướng quản lý tập trung trên thế giới

Thực tế tại nhiều quốc gia có hệ sinh thái giá trị cao cho thấy mô hình quản lý tập trung ở cấp Trung ương là xu hướng tất yếu để đảm bảo tính liên vùng và liên tỉnh:

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Quốc gia	Mô hình quản lý
Hoa Kỳ	Cơ quan Công viên quốc gia trực thuộc Bộ Nội vụ Liên bang.
Nam Phi	Cơ quan trực thuộc Bộ Môi trường.
Australia	Chính phủ Liên bang trực tiếp quản lý các vườn quốc gia quan trọng.
Trung Quốc	Cục Công viên quốc gia và Khu bảo tồn thiên nhiên trực thuộc Cục Lâm nghiệp và Đồng cỏ Quốc gia.
Indonesia & Thái Lan	Quản lý tập trung ở cấp Trung ương.

Tiếng nói từ các chuyên gia bảo tồn

Hiệp hội Vườn quốc gia và Khu bảo tồn thiên nhiên tại Việt Nam (VNPPA) cũng đã có ý kiến về vấn đề này. Theo VNPPA, các vườn quốc gia nằm trên địa bàn nhiều tỉnh, thành phố cần được tổ chức quản lý theo hệ sinh thái tự nhiên thay vì chia cắt theo địa giới hành chính.

Việc thay đổi phương thức quản lý chỉ nên được xem xét khi có đánh giá khoa học khách quan, xác định rõ các rủi ro có thể xảy ra đối với hệ sinh thái. Mục tiêu cao nhất phải là bảo tồn bền vững, không nên đánh đổi môi trường và cảnh quan thiên nhiên để lấy những lợi ích kinh tế đơn thuần.

Để giải quyết bài toán này, việc xây dựng một đề án quốc gia về tổ chức và quản trị hệ thống bảo tồn thiên nhiên là vô cùng cấp thiết, nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật và đảm bảo sự ổn định cho các di sản thiên nhiên của đất nước.