Thế giằng co Mỹ - Iran: Khi eo biển Hormuz trở thành quân bài chiến lược

Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran đang bước vào giai đoạn then chốt khi Washington xem xét đề xuất đàm phán mới từ Tehran trong bối cảnh eo biển Hormuz bị phong tỏa nghiêm trọng.

Hiện nay, chính quyền Tổng thống Donald Trump cùng nhóm cố vấn an ninh quốc gia đang phân tích kỹ lưỡng những điều khoản mà Iran đưa ra. Đây là thời điểm nhạy cảm khi cuộc xung đột vẫn ở thế giằng co, trong khi dòng chảy năng lượng toàn cầu bị đe dọa trực tiếp bởi những biến động tại vùng Vịnh.

Đề xuất “chia giai đoạn” của Tehran: Hòa bình hay chiêu bài câu giờ?

Theo các nguồn tin thân cận với Tehran, Iran đề xuất một lộ trình đàm phán phân tầng, trong đó ưu tiên giải quyết các xung đột hiện hữu trước khi chạm đến vấn đề cốt lõi. Cụ thể, lộ trình này bao gồm:

• Giai đoạn 1: Chấm dứt chiến dịch quân sự do Mỹ và Israel dẫn dắt chống lại Iran, đi kèm với các cam kết bảo đảm Washington sẽ không tái khởi động cuộc chiến.
• Giai đoạn 2: Giải quyết dứt điểm lệnh phong tỏa của Mỹ và xác lập cơ chế vận hành an toàn cho eo biển Hormuz.
• Giai đoạn 3: Thảo luận về chương trình hạt nhân, nơi Iran kiên quyết yêu cầu Mỹ công nhận quyền làm giàu uranium cho mục đích hòa bình.

Tuy nhiên, chiến thuật này vấp phải sự phản đối gay gắt từ phía Washington. Quan điểm của Mỹ rất rõ ràng: vấn đề hạt nhân không thể bị gác lại mà phải là điều kiện tiên quyết được xử lý ngay từ đầu để ngăn chặn rủi ro vũ khí hóa.

Sự hoài nghi của Washington và bài toán an ninh hạt nhân

Ngoại trưởng Marco Rubio đã thẳng thắn bày tỏ sự nghi ngại về ý đồ thực sự của phía Iran. Trong một cuộc phỏng vấn với Fox News, ông Rubio nhận định Iran là những “nhà đàm phán lão luyện” và đang tìm cách kéo dài thời gian để đạt được những mục tiêu ngầm.

“Chúng ta không thể để họ câu giờ. Bất kỳ thỏa thuận nào đạt được phải đảm bảo ngăn chặn dứt khoát khả năng sở hữu vũ khí hạt nhân của Iran vào bất kỳ thời điểm nào”, ông Rubio nhấn mạnh.

Sự thận trọng này xuất phát từ kinh nghiệm thực tế trong các cuộc đàm phán trước đây, nơi các cam kết về hạt nhân thường bị nghi ngờ về tính thực thi và sự minh bạch.

“Điểm nghẽn” Hormuz: Đòn bẩy chiến lược của Iran

Trong khi các cuộc thảo luận ngoại giao diễn ra, thực địa tại eo biển Hormuz đang cho thấy những tác động khủng khiếp. Từ một tuyến đường huyết mạch với lưu lượng 125-140 tàu mỗi ngày, con số này đã sụt giảm thê thảm xuống chỉ còn 7 tàu trong ngày gần nhất, và hoàn toàn không có tàu chở dầu nào ra thị trường quốc tế.

Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy ít nhất 6 tàu chở dầu của Iran đã phải quay đầu do lệnh phong tỏa của Mỹ. Phía Iran lên án hành động này là “hợp pháp hóa cướp biển”, trong khi Mỹ coi đó là công cụ gây áp lực tối đa lên Tehran.

Việc kiểm soát “yết hầu” năng lượng này chính là đòn bẩy mạnh nhất của Iran. Khi nguồn cung bị siết chặt, giá dầu thế giới đã ngay lập tức phản ứng bằng cách quay đầu tăng mạnh, đạt mức cao nhất trong 2 tuần qua vào ngày ²⁷⁄₄.

Thế trận ngoại giao đa phương và áp lực nội chính

Nỗ lực thu hẹp khoảng cách giữa hai cường quốc vẫn đang được tiến hành thông qua các kênh trung gian. Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi đã thực hiện một chuỗi chuyến thăm dồn dập tới Islamabad (Pakistan), Oman và đặc biệt là Nga để gặp Tổng thống Vladimir Putin. Tại Moscow, ông Araqchi khẳng định chính Tổng thống Trump là người đề nghị đàm phán vì Mỹ chưa đạt được mục tiêu chiến lược nào.

Ở chiều ngược lại, Tổng thống Trump đang đứng trước một bài toán khó. Một mặt, ông muốn duy trì vị thế cứng rắn với Iran; mặt khác, áp lực từ cử tri trong nước về một cuộc chiến tốn kém và không được lòng dân đang gia tăng. Sự giằng co giữa áp lực chính trị nội bộ và an ninh quốc tế khiến Washington rơi vào thế khó trong việc đưa ra quyết định cuối cùng.

Nhận định chuyên gia: Cuộc chơi hiện tại không chỉ là về hạt nhân hay dầu mỏ, mà là cuộc đấu trí về tâm lý và thời điểm. Iran đang dùng Hormuz để gây áp lực kinh tế toàn cầu, buộc Mỹ phải nhượng bộ về trình tự đàm phán. Nếu Washington chấp nhận gác lại vấn đề hạt nhân, họ có nguy cơ đánh mất lợi thế kiểm soát. Ngược lại, nếu tiếp tục phong tỏa, rủi ro khủng hoảng năng lượng toàn cầu sẽ trở thành gánh nặng chính trị cho chính quyền Trump.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Liệu một thỏa thuận thỏa hiệp có thể đạt được, hay thế giới sẽ phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng năng lượng trầm trọng hơn? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn về vấn đề này ở phần bình luận bên dưới.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Đề xuất mới của Iran đối với Mỹ là gì?Iran đề xuất đàm phán theo giai đoạn: đầu tiên là chấm dứt chiến tranh và giải quyết phong tỏa eo biển Hormuz, sau đó mới thảo luận về chương trình hạt nhân.

Tại sao Mỹ nghi ngờ đề xuất của Iran là chiến thuật câu giờ?Vì Mỹ muốn vấn đề hạt nhân phải được giải quyết dứt điểm ngay từ đầu để ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, thay vì gác lại như đề xuất của Tehran.

Tình hình tại eo biển Hormuz ảnh hưởng thế nào đến kinh tế?Lưu lượng tàu qua lại giảm mạnh (từ ~130 tàu xuống còn 7 tàu/ngày), gây đứt gãy nguồn cung dầu mỏ và khiến giá dầu thế giới tăng cao.

Câu hỏi thường gặp

Đề xuất mới của Iran đối với Mỹ là gì?

Iran đề xuất đàm phán theo giai đoạn: đầu tiên là chấm dứt chiến tranh và giải quyết phong tỏa eo biển Hormuz, sau đó mới thảo luận về chương trình hạt nhân.

Tại sao Mỹ nghi ngờ đề xuất của Iran là chiến thuật câu giờ?

Vì Mỹ muốn vấn đề hạt nhân phải được giải quyết dứt điểm ngay từ đầu để ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, thay vì gác lại như đề xuất của Tehran.

Tình hình tại eo biển Hormuz ảnh hưởng thế nào đến kinh tế?

Lưu lượng tàu qua lại giảm mạnh (từ ~130 tàu xuống còn 7 tàu/ngày), gây đứt gãy nguồn cung dầu mỏ và khiến giá dầu thế giới tăng cao.