Phát hiện dấu tích khu định cư tiền sử tại sa mạc Jordan

Các nhà khảo cổ học vừa công bố những bằng chứng quan trọng về các khu định cư cổ đại trên các đỉnh núi đá bằng (mesa) gần khu vực Azraq, sa mạc phía Đông Jordan. Phát hiện này không chỉ mở ra cái nhìn mới về mô hình cư trú mà còn hé lộ kỹ thuật xây dựng tinh vi của cư dân tiền sử trong môi trường khắc nghiệt.

Quy mô các cụm di tích tại vùng Azraq

Theo kết quả nghiên cứu mới nhất, các di tích được tìm thấy tập trung tại hai khu vực chính:

• Khoảng 30 núi đá bằng nằm gần thung lũng Wadi Qattafi, cách Azraq khoảng 60 km về phía Bắc.
• Một cụm khoảng 20 núi đá bằng khác nằm cách đó 5 km về phía Nam, thuộc phía Đông thung lũng Wadi Umm Nukhayla.

Nhóm nghiên cứu, bao gồm nhà khảo cổ học Alexander Wasse từ Đại học Yeditepe (Thổ Nhĩ Kỳ), cho biết phần lớn các công trình được phát hiện có hình dạng tròn hoặc bầu dục, nằm rải rác trên các sườn núi.

Từ lầm tưởng về mộ táng đến bằng chứng nhà ở

Ban đầu, với hình dáng đặc trưng, các chuyên gia nghi ngờ đây là các ngôi mộ đá thời tiền sử, tương tự như loại mộ “nawamis” từng được tìm thấy tại bán đảo Sinai và Yemen. Tuy nhiên, quá trình khai quật công trình mang ký hiệu SS-11 đã làm thay đổi hoàn toàn nhận định này.

Khác với các mộ táng thông thường, công trình SS-11 sở hữu những đặc điểm của một không gian sinh hoạt:

• Lối vào đa dạng: Ngoài lối vào chính hướng Tây Nam, công trình còn có một lối vào thứ hai ở phía Đông.
• Không gian sinh hoạt: Sự xuất hiện của một sân có tường bao và các dấu tích bếp lửa nhỏ cho thấy đây là nơi con người từng cư trú lâu dài.
• Nền móng vững chắc: Công trình được xây dựng trên nền đá tự nhiên đã được san phẳng bằng một lớp vật liệu đắp nhân tạo.

Kỹ thuật xây dựng và chiến lược thích nghi môi trường

Một trong những điểm ấn tượng nhất của các khu định cư này là khả năng tận dụng vật liệu địa phương để đối phó với khí hậu sa mạc. Các nhà nghiên cứu quan sát thấy việc sử dụng các phiến đá bazan lớn dựng thẳng đứng để nâng đỡ mái nhà, một kỹ thuật từng được ghi nhận tại các khu định cư cuối thời kỳ Đồ đá mới ở Jordan.

Thiết kế của ngôi nhà cũng cho thấy sự tính toán kỹ lưỡng về nhiệt độ:

Hiện tại, các mẫu vật hữu cơ đã được thu thập để phân tích bằng phương pháp định tuổi bằng carbon phóng xạ, hứa hẹn sẽ cung cấp thêm những mốc thời gian chính xác về quá trình phát triển của các cộng đồng cư trú tại khu vực này hàng nghìn năm trước.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tại sao các ngôi nhà tiền sử ở Jordan lại có kích thước nhỏ?Các ngôi nhà được thiết kế nhỏ (khoảng 2x3m) và mái thấp nhằm mục đích giữ nhiệt hiệu quả, giúp cư dân chống chọi với cái lạnh khắc nghiệt của sa mạc vào mùa đông khi nhiệt độ có thể xuống dưới 0 độ C.

Điểm khác biệt lớn nhất giữa khu định cư này và mộ đá nawamis là gì?Khác với mộ nawamis, các khu định cư này (như công trình SS-11) có nhiều lối vào, có sân có tường bao và đặc biệt là có dấu tích bếp lửa, chứng tỏ đây là nơi sinh hoạt thay vì nơi chôn cất.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao các ngôi nhà tiền sử ở Jordan lại có kích thước nhỏ?

Các ngôi nhà được thiết kế nhỏ (khoảng 2x3m) và mái thấp nhằm mục đích giữ nhiệt hiệu quả, giúp cư dân chống chọi với cái lạnh khắc nghiệt của sa mạc vào mùa đông khi nhiệt độ có thể xuống dưới 0 độ C.

Điểm khác biệt lớn nhất giữa khu định cư này và mộ đá nawamis là gì?

Khác với mộ nawamis, các khu định cư này (như công trình SS-11) có nhiều lối vào, có sân có tường bao và đặc biệt là có dấu tích bếp lửa, chứng tỏ đây là nơi sinh hoạt thay vì nơi chôn cất.